هورمون های جنسی

1- استرادیول (۱۷- بتا استرادیول):
استرادیول (E2) در تخمدان تولید می شود. زنان دارای مکانیسم پس نوردی برای این هورمون می باشند به طوری که کاهش سطح E2 موجب تحریک هیپوتالاموس و عوامل آزاد کننده گنادوتروپین ها می گردد که این امر باعث تحریک هیپوفیز و ترشح هورمون های FSH و LH می شود. این هورمون ها موجب تحریک تخمدان و تولید E2 می گردند. میزان این هورمون در مرحله تخمک گذاری سیکل ماهانه به حداکثر می رسد. درآقایان نیز مقدار کمی از این هورمون تولید می شود؛ حدود یک سوم استروژن در بیضه ها و بقیه آن از تبدیل تستوسترون و استرون در بافت های محیطی حاصل می گردد. میزان زیادی از استرادیول در سرم به شکل متصل به آلبومین و گلوبولین متصل شونده به هورمونهای جنسی (SHBG) می باشتند وتنها ۳-۲ درصد به شکل آزاد وجود دارد.
2- استرون:
استرون (E1) استروژنی ضعیف تر از استرادیول که توسط تخمدان ترشح می شود . همچنین قسمت اعظم استرون از تبدیل آندروستن دیون در بافت های محیطی و متابولیسم استرادیول بوجود می آید. پس از یائسگی، تخمدانها تحلیل رفته و ساخت استروژن تنها توسط غده آدرنال صورت می‏گیرد. در زنان بعد از یائسگی استرون بیشترین میزان استروژن را تشکیل می دهد.
3- استرادیول:
استریول (E3) استروژن اصلی در زنان باردار است و با سلامت جفت و جنین در ارتباط می باشد. استریول در غده فوق کلیوی، کبد جنین و جفت تولید می شود. سنجش استریول شاخص مهمی برای سلامتی جنین می باشد به طوری که سطح بالای آن نشانگر عملکرد مطلوب جفت و جنین است. در صورتی که سطح استریول کاهش یابد نشان دهنده از بین رفتن واحد جفت – جنین می باشد که در چنین حالتی باید وضعیت بارداری بررسی گردد. بررسی های مکرر به طور معمول در هفته های ۲۸ تا ۳۰ بارداری آغاز می شود و سپس به طور هفتگی تکرار می گردد. در صورت نیاز برای ارزیابی بارداریی های پر خطر می توان تعداد این آزمایش ها را افزایش داد. در این آزمایشات نمونه ها به صورت روزانه انجام می گردد و نمونه نسبت به نمونه قبلی مقایسه می شود. میزان استریول سرم در ساعات مختلف شبانه روز متفاوت است ، بنابراین در آزمایشات مکرر، نمونه‏گیری‏های باید در یک ساعت معین از شبانه‏روز انجام گردد. کاهش میزان استریول نسبت به نمونه قبلی نشانگر تحلیل رفتن جنین می باشد.
4- پروژسترون:
پروژسترون هورمونی است که به مقدار اندک از غدد فوق کلیه و بیشتر از جسم زرد در تخمدان ترشح می شود. پروژسترون موجب رشد و بازسازی پوشش داخلی رحم شده و رحم را برای جایگزینی تخمک بارور شده آماده می کند. پس از تخمک گذاری سطح پروژسترون در پلاسما افزایش می یابد؛ جسم زرد مقدار زیادی پروژسترون تولید و ترشح می نماید. درصورتی که عمل لقاح صورت نگیرد جسم زرد تخریب می شود؛ بنابراین از بین رفتن جسم زرد که منبع اصلی تولید پروژسترون است، موجب افت سطح پروژسترون خون خواهد شد که این امر شروع خونریزی قاعدگی را به دنبال خواهد داشت. در صورت وقوع لقاح و جایگزینی تخمک بارور شده در رحم ، جسم زرد باقی مانده و در چند هفته اول بارداری به تولید پروژسترون ادامه می دهد. سپس جسم زرد توسط جفت جایگزین می شود. از این پس تا پایان دوره بارداری، جفت تولید و ترشح عمده هورمون پروژسترون را بر عهده خواهد داشت. میزان پروژسترون و غلظت های ادراری متابولیت های آن (نظیر پرگناندیول) در نیمه دوم دوره تخمک گذاری طبیعی افزایش می یابد. بنابراین میزان پروژسترون اطلاعات دقیقی را در مورد زمان وقوع تخمک گذاری فراهم می نماید.
5- تستوسترون و تستوسترون آزاد:
تستوسترون (Testosterone) یکی از هورمون‌های آندروژن مهم می باشد که موجب تحریک اسپرماتوژنز و بروز صفات ثانویه جنسی در مردان می شود . این هورمون در زنان به عنوان پیش ساز استروژن عمل می کند. تستوسترون در هر دو جنس دارای اثرات آندروژنیک (جنسیتی) و آنابولیک می باشد. در مردان تستوسترون بیشتر در سلول های لایدیک بیضه ها تولید می شود و مقدار کمی از آن در غده آدرنال ساخته می شود. در زنان قبل از سن یائسگی بیشتر تستوسترون در تخمدان ها و مقدار کمی از آن در غده آدرنال و بافت های محیطی ساخته می شود. اما بعد از سن یائسگی مقدار تولید آن در تخمدان کاهش می یابد. تولید تستوسترون در بیضه و تخمدان توسط مکانیسم فیدبک منفی هیپوفیز تنظیم می شود به طوری که افزایش سطح سرمی تستوسترون سبب کاهش سطوح سرمی LH می‏شود در حالیکه کاهش تستوسترون سرم منجر به افزایش LH سرم خواهد ‏شد. بیشتر میزان تستوسترون در خون به صورت متصل به گلبولین های متصل به هورمون های جنسی (SHBG) و مقدار کمی متصل به آلبومین می باشد و مقدار کمی به صورت آزاد وجود دارد. میزان تستسترون تام در طول روز متغیر است. بیشترین میزان آن در اول صبح و کمترین میزان آن در بعد از ظهر است.
6- DHT یا دی هیدرو تستوسترون:
دی هیدروتستسترون یا DHT فرمی از تستسترون است که برای تکامل جنسی جنس مذکر ضروری است. این هورمون در غده پروستات، فولیکول مو و غدد آدرنال توسط آنزیم 5-آلفاردوکتاز از تستسترون ایجاد می شود. درواقع متابولیتی از تستسترون است که از لحاظ بیولوژیک فعال بوده و به کلاسی از هورمون‌ها که آندروژن نامیده می شوند تعلق دارد. آندروژن‌ها بخشی از بیولوژی جنسی هستند و مسئول تحریک و کنترل، ایجاد و حفظ صفات مردانه می‌شوند. DHT سه برابر قویتر از تستسترون است و تستسترون نیز 5 تا 10 برابر قویتر از آندروژن‌های جنسی آدرنال عمل می‌کند.با افزایش سن با وجود کاهش میزان تستسترون میزان DHT ثابت باقی می ماند و یا ممکن است افزایش یابد،میزان افزایش یافته DHT میتواند منجر به مشکلاتی از قبیل ریزش مو و اختلال عملکرد پروستات شود.  در حالیکه DHT عمدتا بواسطه نقش آن در ایجاد الگوی ریزش موی مردانه مشکلات پروستات شناخته می شود ولی بر مردانه شدن و کاهش اثرات استروژن در مردان نیز نقش حیاتی دارد و باید مدنظر قرار گیرد.
به علاوه سطح تستسترون و DHT  درمردان و زنانی که تحت درمان با تستسترون قرار می گیرند باید به طور مداوم بررسی شود تا در محدوده مناسب باشد. افزایش سطح DHT در زنان نیز می تواند سبب ریزش مو گردد.
منابع :
HENRY’S Clinical Diagnosis and Management by Laboratory Methods 22 nd EDITION Richard A. McPherson, MD -2011
Mosby’s Manual of Diagnostic and Laboratory Tests, 4th Edition By Kathleen Deska Pagana, PhD, RN and Timothy J. Pagana, MD, FACS
mayomedicallaboratories.com

نام تست یا آزمایش مورد نظر خود را جستجو نمایید .